Բնակավայրեր

Սոթքը գտնվում է Վարդենիս-Մարտակերտ մայրուղու վրա, այն այսօր Գեղամասար խոշորացված համայնքի կենտրոնն է։ Մակերևույթը դաշտային է, հողը՝ արգավանդ։ Ունի խոտավետ արոտավայրեր, սառնորակ ջրեր, հյուսիսում՝ կաղնու և գիհու անտառներ։

Բնակիչները ազատված են հողերի հարկերը վճարելուց, իսկ հոսանքի և ջրի վարձը վճարում են մասնակի։ Վերջնական լուծման փուլում է խմելու ջրի հարցը․ լուծվում է լուսավորության հարցը։

Բնակավայրը գտնվում է Շիրակի դաշտի նախալեռնային մասում, ծովի մակարդակից 1825 մետր բարձրության վրա։ Այն փռված է Արագած լեռան հյուսիս-արևմտյան լանջին, Մանթաշ գետի աջափնյակում։ 

Սպանդարյան ունի միջնակարգ դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց։  Արթիկ քաղաքին և մարզկենտրոնին կապող բոլոր ճանապարհները ասֆալտապատ են և բարեկարգ, ենթակառուցվածքները՝ հեշտ հասանելի։

Սպանդարյան գյուղը գտնվում է Սիսիան քաղաքից 14 կմ դեպի հյուսիս-արևմուտք՝ Երևան-Սիսիան ավտոմայրուղու աջ կողմում։ Ծովի մակարդակից բարձր է 2150 մ։

Գյուղից դեպի հյուսիս-արևմուտք գտնվում են Որոտանի վրա կառուցված Սպանդարյանի ջրամբարը և Սպանդարյանի հիդրոէլեկտրակայանը։ Գյուղն ունի նաև իր ջրամբարը, ՀԷԿ-ը։

Սպիտակը գտնվում է Վանաձոր–Գյումրի և Վանաձոր–Երևան ավտոմոբիլային մայրուղիների խաչմերուկներում, Փամբակի հովտում, Փամբակ գետի և դրա վտակ Ջրաշենի ափերին, ծովի մակերևույթից 1550 մ բարձրության վրա: Սպիտակի տարածքը լեռնային է, հյուսիսում ձգվում են Բազումի, իսկ հարավում Փամբակի լեռնաշղթաները: Սպիտակ համայնքի տարածքը գտնվում է բարեխառն կլիմայական գոտում:

Սպիտակի տարածքով անցնում է Թբիլիսի-Վանաձոր-Սպիտակ-Մասիս երկաթգիծը:

Համայնքի վարչական տարածքը 61531.36 հա է: 

Սվարանց գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1750-1800 մ բարձրության, մարզկենտրոն Կապանից 51 կմ հեռավորության վրա։ Գյուղի վարչական տարածքը զբաղեցնում է 1621,20 հա, որից՝ գյուղնշանակության հողերը կազմում են 1562,95 հա։

Սվարանցը մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում զբոսաշրջիկների շրջանում։ Բնակավայրում անցկացվում է 2 կմ երկարությամբ նոր ջրագիծ։

Սվերդլով բնակավայրը գտնվում է Լոռի Բերդ համայնքում, Ստեփանավան քաղաքից 7 կմ հեռավորության վրա: Ծովի մակարդակից բարձր է 1500 մ:

Բնակավայրի միջով հոսում է Միսխանա գետը: Բնակավայրի կլիման ձմռանը խստաշունչ է, ամռանը՝ զով, հաճախակի տեղումներով:

Ստեփանավան քաղաքը տեղակայված է Ձորագետի հովտում՝ ընդարձակ սարահարթում՝ ծովի մակարդակից 1400մ բարձրության վրա: Ունի բարեխառն չափավոր խոնավ կլիմա։ Քաղաքը իր բնակլիմայական պայմաններով հանդիսանում է Հայաստանի առողջարանային բնակավայրերից մեկը: 

Բնակավայրը գազաֆիկացված է։ Փողոցները ասֆալտապատված են, բակային տարածքաները բարեկարգ, անցկացված է լուսավորության համակարգ։

Սրաշենը Հայաստանի Հանրապետության գեղատեսիլ գյուղերից է, գտնվում է Կապանից 14 կմ հարավ-արևելք, ծովի մակարդակից բարձր է 980-1060 մ։ Գյուղը վաղուց հայտնի է իր պտղատու այգիներով, ունի 28 տնտեսություն։ 

Կառավարության աջակցությամբ Սրաշենում գյուղատնտեսական կոոպերատիվ կստեղծվի։ Կառավարությունը աջակցում է գյուղտեխնիկայով, շուտով ամբողջությամբ կլուծվի ոռոգման ջրի հարցը։  Արևային ջրատաքացուցիչներ են տեղադրվել։

Սևաժայռը գյուղ է Վայոց Ձորում, Վարդահովիտից` 1 կմ հյուսիս, Եղեգիս գետի վերին հոսանքի աջ կողմում՝ 2050 մ բարձրությամբ: Գյուղում է գտնվում Սևաժայռ լեռը։ 

Գյուղը որպես վարչական առանձին միավոր չունի սեփական ենթակառուցվածքներ՝ կցված է հարևան Վարդահովիտին։ Հարակից բնակավայրերից սեզոնային աշխատանքների (անասնապահության) նպատակով Սևաժայռ բնակատեղի ժամանակավոր բնակություն են հաստատում 10-15 տնտեսություններ։ Բնակավայրում գործում է ՀԷԿ։

Սևան քաղաքը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1925մ բարձրության վրա, Սևանա լճի հյուսիս- արևմտյան ափին' լճից 200-250մ հեռավորության վրա: Սևանը գտնվում է Սևանալճի հյոաիս- արևմտյան ափին, Հրազդանի վերին հոսանքի ավազանում: Ձգվում է Լճաշեն գյուղի մոտից մինչև Սևանի թերակղզի և գրավում Երևան-Գիլիջան, Սևան-Մարտունի խճուղիների հանգույցում տարածվող եռանկյունաձև հարթավայրն ու դրան կից լեռնալանջերը:

Սևան համայնքի միավորումից հետո Սևանը դարձել է կենտրոնական քաղաքային բնակավայր:

Սևանի կլիմայի համար հատկանշական է արևի առատությունը. ցերեկային արևային օրերի քանակը կազմում է 250-270 օր։

Քաղաքի տարածքով անցնում է Երևան-Սևան-Շորժա-Վարդենիս-Սոթք միագիծ երկաթուղին: Երկաթուղին ծառայում է և բեռնափոխադրումների և ուղևորափոխադրումների համար: Ուղևորափոխադրումները կատարվում են մինչև Շողակաթ բնակավայր: Մ 4, Մ 10, հ-84, հ-78, հ-29, քաղաքի և լճի միջակայքով է անցնում Մ4 միջպետական նշանակության մայրուղին: 

Սևանը գազաֆիկացված է, քաղաքի փողոցները ասֆալտապատ են, բակերը՝ բարեկարգ, փողոցներն ունեն լուսավորության համակարգ։

Սևաքարը գտնվում է Հայաստանի Սյունիքի մարզի Կապան համայնքում՝ մարզկենտրոն Կապան քաղաքից հեռու է 21 կմ։ Ծովի մակարդակից բարձր է 1100 մ։ Մասսամբ շրջապատված է անտառներով։

Գյուղի տնտեսությունը հիմնված է գյուղատնտեսության վրա։ Բնակիչները զբաղվում են անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ։ Համայնքի տարածքի 877 հա-ն ունի գյուղատնտեսական նշանակության կարգավիճակ։

Սևքարը Տավուշի ամենամեծ գյուղերից մեկն է, գտնվում է մարզկենտրոն Իջևանից 12 կմ հյուսիս։ Համայնքն ունի մեղմ կլիմա։

Վերջին տարիներին բարեկարգվել է, գյուղի կենտրոնական ճանապարհները բարվոք վիճակում են։ Գազաֆիկացված է։ Գյուղում գործում է արոտավայրերի կառավարման պլան։ Իրականացվում են խմելու ջրագծերի անցկացման և ակումբի շենքի վերականգնման աշխատանքներ։ Առաջիկայում կբացվեն հյուրատներ։ Սևքար բնակավայրում սուբվենցիոն ծրագրով հիմնանորոգվել են ճանապարհները։